Hudus, imkan ve nizam delili nedir. Hudus ve İmkân Delilleri Farkları

Hudus, imkan ve nizam delili nedir. Hudus ve İmkân Delilleri Farkları

Hudus, imkan ve nizam delili nedir? Allah’ın varlığını kanıtlamak için birçok İslam filozofu çeşitli bilgiler ve belgeler doğrultusunda bazı kavramlarla Allah’ın varlığını kanıtlamaya çalışmışlardır. Bu kavramların başında hudus ve imkân delilleri bir birine en çok karıştırılan ve bir hayli dikkat edilmesi gereken iki farklı kavramdır. Hudus delili; anlam olarak sonradan oluşmak, meydana gelmek anlamına gelmektedir. Allah’ın varlığına katın olarak sunulan hudus delili tanımı kısaca; Evrenin, dünyanın ve hatta var olan her şeyin geçmişte yokken sonradan ortaya çıktığını yani yoktan var edildiğini işaret eder. Bu nedenle kendiliğinden olamayan bu varlık bir yaratıcıya yani Allah’a muhtaçtır. İmkân delili ise kısaca şöyle açıklanabilir; yine var olan her şeyin var oluşunun ve yokluğunun aynı seviyede olmasıdır. Yani varlığı ve yokluğu oluşturanda yine bir yaratıcıdır. Görüldüğü gibi bir birine oldukça benzeyen bu iki kavram Allah’ın varlığının delili olarak sunulmaktadır.

Hudus Delili Nedir?

Hudus, imkan ve nizam delili nedir. Hudus ve İmkân Delilleri Farkları

Hudus delilini doğru anlayabilmek için hudus kavramını incelemek gerekmektedir. Bu kavramı Allah’ın varlığına delil olarak ve bu kavramın sözlük anlamının ne olduğunu bilmek, imkân deliliyle hudus delilinin arasındaki farkları anlamamıza yardımcı olacaktır.

  • Sözlük Anlamı: Hudus delili, sözlük anlamı olarak; sonradan oluşmak, meydana gelmek, yoktan var olmak; şeklindedir. Kelime anlamını bilmek oldukça önemlidir. Bununla birlikte hudus delili ise;
  • Hudus Delili Anlamı: İslam dinin itikat esaslarında bilhassa kelam ilminde Allah’ın varlığının delilleri arasındadır.



Hudus, imkan ve nizam delili nedir. Hudus ve İmkân Delilleri Farkları

Hudus delili, madde olarak var olan ve değişen her şeyin bir başlangıcı vardır. Bu başlangıç ise Allah (C.C) tarafından yaratılmıştır. Değişen her şey sonradan peyda olmuştur bu yüzden sonsuz değildir bu da yaratılmayı ifade etmektedir.

İmkân Delili Nedir?

İmkân delili, tıpkı hudus delili gibi Allah’ın varlığının delilleri arasında bulur ve ifade ettiği görüşle yaratılışa dair büyük bir yol gösterici olarak Allah’ın varlığına ve birliğine işaret eder. İmkân delili kısaca şu şekilde açıklamak mümkündür; hudus delilinde bahsedildiği üzere sonradan ortaya çıkmış varlığın ve yokluğun bir birlerine eşit olmalarıdır. Yani yaratılmış ya da yaratılmamış olan şeyler bir kişinin takdirindedir. Bu kişide şüphesiz Allah’tır (C.C). Hiçbir şey kendi iradesiyle var olamaz bu da Allah’ın varlığına büyük bir delil olmaktadır.

Nizam Delili Nedir?



Allah’ın varlığının kanıtı olarak; hudus, imkân ve nizam delilleri arasında nizam yani düzen delili belki de en güçlü olanıdır. Nizam delili kısaca şöyle açıklanır;

  • Evrende yani kâinatta belirlenmiş bir düzen vardır (gezegenlerin hareketleri, gündüz ve gecenin oluşması vb.) bu belirlenmiş olan düzen bir birlerini tamamlar ve ahenk içindedir. Bu düzen de elbette Allah tarafından oluşturulmuştur.

Bu açıklama her şeyin belirli bir amaç doğrultusunda ve ahenk içerisinde olduğunu belirterek Allah’ın varlığına bir kanıt oluşturmaktadır.

Hudus ve İmkân Delilleri Arasındaki Farklar

Bu iki delilde birbirinin tamamlayıcısı niteliğinde olduğu gibi aynı zamanda birkaç farklılıkları da bulundurmaktadırlar.

  • İmkân delili; maddenin varlığının olası olduğunu dile getirir. Hudus delili ise; maddenin sonsuz değil sonradan ortaya çıktığını işaret eder.
  • İmkân delilinde; imkân dâhilin de bulunan maddenin varlığı mümkündür. Hudus delilinde; varlığı olası olan bu maddenin zaten var olmasıdır.

Görüldüğü üzere bu iki kavramı birbirinden ayırmak oldukça zordur. Zaten İslami bilimlerin en önemlilerinden biri olan kelam biliminde bu iki kavram yan yana açıklanarak incelenirler. Burada Allah’ın varlığından bahsettiğimiz üç delilin dışında daha birçok delil vardır. Bu deliller mutlak suretle iman edenler için Allah’ın varlığına kanıt sunar.


Bizi Facebook‘ta takip etmek ister misiniz?


Çok Okunanlar

kutsaldinislam